Monumenten

Een monument kan een gebouw zijn, maar ook een civieltechnisch bouwwerk, zoals een brug of landschappelijke structuur.

De komende tijd wil de gemeente ook een nieuwe beschermvorm introduceren door karakteristieke bouwwerken aan te wijzen. In de gemeente Bergen zijn veel soorten erfgoed beschermd, omdat deze vindplaatsen, gebouwen en structuren bijdragen aan de identiteit van de gemeente en de kwaliteit van de leefomgeving. Het gaat om:

83 gemeentelijke monumenten
29 provinciale monumenten
132 rijksmonumenten
715 bouwwerken mogen niet zomaar gesloopt worden
2 bouwwerken hebben voorbescherming. Onderzoek voor een definitieve monumentenstatus loopt
3 dorpsgezichten
5 archeologische terreinen van zeer hoge waarde. Een monument verbouwen, restaureren of verduurzamen is altijd maatwerk. Dit hangt af van de monumentale waarden van het pand. Ook als uw pand geen monument is, maar in een beschermd dorpsgezicht staat, kan dit invloed hebben op uw bouwplannen.

Erfgoedregister

Voor ieder monument is een rapport opgesteld om het monument te identificeren. Dit rapport noemen we de ‘redengevende omschrijving’. Alle monumenten vindt u op deze adressenlijst.
Informatie over rijksbeschermde en provinciaal beschermde monumenten vindt u ook op de websites Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.(Verwijst naar een externe website)

Karakteristieke bouwwerken

De gemeente wil niet alleen monumenten kunnen aanwijzen, maar ook karakteristieke bouwwerken. Dat zijn historische gebouwen die onvoldoende aantoonbare waarde hebben om als monument te beschermen. Maar ze hebben wel een grote waarde voor het historische straatbeeld.

Onderzoek door (lokale) specialisten

We doen onderzoek naar 715 gebouwen die nu niet beschermd zijn, maar mogelijk in aanmerking komen voor een status als karakteristiek bouwwerk of monument. Drie specialisten brengen de gebouwen in kaart door middel van een quick scan en in samenwerking met lokale deskundigen en de Commissie Cultuurhistorische Kwaliteit.

De quick scan is bedoeld om na te gaan of de 715 bouwwerken nader onderzoek nodig hem om eventueel tot bescherming over te gaan. Dat kan dan zijn als karakteristiek bouwwerk of als monument. Deze eerste onderzoeksfase loopt ongeveer tot januari 2027. Eigenaren worden kort daarna geïnformeerd.

Het beleid staat in het door het college vastgestelde Deelprogramma Beeldbepalend erfgoed(Verwijst naar een externe website),
In het centrum van Egmond aan Zee en het van Reenenpark te Bergen is een proefonderzoek naar beeldbepalende gebouwen uitgevoerd. Wilt u het rapport van het proefonderzoek ontvangen? Stuur dan een mail naar erfgoed@debuch.nl(Verwijst naar een e-mailadres).
Staat uw pand op de lijst, wilt u op de hoogte blijven van het onderzoek of heeft u andere vragen: mail ons via erfgoed@debuch.nl(Verwijst naar een e-mailadres).

Sloopvergunning voor 715 bouwwerken

De eigenaren van de panden hebben op 17 december 2025 een brief gekregen. Het plan om sloop van deze panden te voorkomen lag zes weken ter inzage legde. Een aantal mensen heeft een zienswijze ingediend. Op dit moment werken we aan een reactie op deze zienswijzen. De gemeenteraad stelt het zogenoemde TAMIMRO-Omgevingsplan Cultuurhistorie Bergen binnen 1,5 jaar vast.
Het TAMIMRO Omgevingsplan Cultuurhistorie(Verwijst naar een externe website) met toelichting en lijst van 715 bouwwerken is hier te bekijken.

Onder tabblad ‘overig’ is de toelichting(Verwijst naar een externe website) te vinden, een pdf mét de onderzoekslijst.

Gemeentelijk monument aanwijzen of aanpassen

Wilt u een gebouw laten aanwijzen als gemeentelijk monument? Dan helpt u mee om het gebouw te bewaren voor toekomstige generaties.
U kunt een verzoek indienen in de volgende gevallen:

Als eigenaar van een gebouw of
Als erfgoedorganisatie.

De gemeente wijst een gebouw alleen aan als gemeentelijk monument als het gebouw een hoge cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde heeft. Dit betekent dat het gebouw belangrijk is vanwege zijn geschiedenis, uiterlijk en bouwstijl.

U kunt de gemeente ook vragen om de registratie van een gemeentelijk monument in het erfgoedregister aan te passen. Of u kunt vragen om de aanwijzing in te trekken. Dat laatste gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen.

Contact

Een monument verbouwen, restaureren of verduurzamen is altijd maatwerk. Dit hangt af van de monumentale waarden van het pand. Ook als uw pand geen monument is, maar in een beschermd dorpsgezicht staat, kan dit invloed hebben op uw bouwplannen.

Informatie over het verbouwen van monumenten en over archeologie kunt u hier vinden op de webpagina Omgevingsvergunning. Voor algemene vragen over erfgoed kunt u terecht bij het monumentenloket via erfgoed@debuch.nl(Verwijst naar een e-mailadres).